صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )

63

كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )

فراوان به او داده شده است » . و از رسول اكرم ( ص ) روايت شده است : « سخنى از حكمت كه كسى بياموزد براى او بهتر از دنياست » . بنگر كه حكمت چيست و به چه مفهومى برگشته است . سخنى در تأييد آنچه گفته شد شيخ فاضل و محقق كامل زين الفقهاء و المجتهدين زين الدين عاملى - رحمة الله عليه - در آدابى كه براى دانشجويان جمع آورده است از گفتار يكى از محققين چنين نقل كند : علما بر سه گونه‌اند : عالمى خداشناس كه در مورد احكام و دستورات او شناختى ندارد . اين كس بنده‌اى است كه معرفت خداوندى قلب او را فراگرفته و در مشاهده‌ى نور جلال و كبريا غرقه شده است ، زمانى نمىآسايد تا علم احكام را فراگيرد مگر آن مقدار كه از دانستن آن چاره نيست . و عالمى كه دستورات خداوند را آشناست ولى خود او را نمىشناسد . او از حلال و حرام آگاهست و حكمت احكام و لطائف آن را مىداند ، اما از اسرار جلالت خداوندى بىخبر و جاهل است . و عالمى خداشناس كه شناخت احكام و دستورات او را نيز دارد ، اين كس در ميانگاه عالم عقل و حس نشسته ، زمانى با خدا و حبّ اوست ، و زمانى با خلق در دوستى و مهربانى است . آنگاه كه از پروردگار سوى خلق برمىگردد چونان يكى از آنان است ، مانا كه پروردگارش را نمىشناسد ؛ و چون با خدايش تنها شود و به ذكر و خدمت او پردازد ، گوئى كه با خلق آشنائى ندارد . اين مسير پيامبران و صديقان است و به همين اشارتست در فرمايش پيامبر ( ص ) : « از علماء پرسش كن ، و با حكماء آشنا باش ، و با بزرگان همنشين شو » . غرض حضرتش از جمله‌ى « از علما پرسش كن » عالمان به امر خدا و ناآشنايان به خدايند ، دستور داده‌اند كه چون نياز به فتواى آنان افتد از آنان سؤال